مركزى همكارى مىكند و هرساله ماليات ابو ابجمعى خود را با كمك توشمال‌ها جمع‌آورى و به خزينهء دولت واريز مىنمايد « 1 » . برپايهء اين گزارش افزون بر مقام توشمال به مقام بالاترى به نام خان نيز برمىخوريم كه برخوردار از اقتدار فوق‌العاده‌اى است و حتى مىتواند به آزار و اذيت توشمال‌ها هم بپردازد . آنچه كه پيدا است گفته‌هاى لايارد برپايهء تصور ذهنىاش از نظام ايلى بختيارى استوار است و آنچه را كه دربارهء توشمال‌هاى لرستان خوانده ، شنيده و يا در ديدارهاى كوتاه‌مدتش از لرستان و مردم لر دستگيرش شده است ، با تصورات ياد شده در آميخته است . ازاين‌رو مىتوان گفت مقام خانىاى كه لايارد توصيف كرده است دست كم در منطقهء پيشكوه وجود پايدارى نداشته است ؛ اگرچه در ميان توشمال‌هاى يك طايفه ، يكى از همه نيرومندتر و با نفوذتر و حتى در ميان ايلات ديگر شناخته‌تر بوده است . به‌عنوان مثال هنگامى كه نصيرخان جودكى يا على مردان خان دلفان رياست طوايف خود را به عهده داشتند به‌طور مسلم افراد ديگرى نيز بودند كه مورد مشورت آنها قرار مىگرفتند و در تصميم‌گيرىهاى ايل مؤثر بودند و با اين‌كه نام آنها را نمىدانيم ولى كاركردشان را به روشنى در حوادث بزرگى چون نبرد خانلر ميرزا با طايفه‌هاى لرستانى مىبينيم . در حالى كه در ميان اين سران تنها دو نفر يادشده صاحب نام هستند . 36 . مطالب مربوط به كوه‌ها و رودخانه‌هاى لرستان در آخرين صفحه دستنويس ، پس از صفحه‌اى كه نويسنده پايان كتاب را اعلام كرده ، آمده است . همچنين بر خلاف خط دستنويس ، خط اين صفحه شكسته نستعليق نازيبايى است . ازاين‌رو چنين برمىآيد كه صفحهء ياد شده الحاقى باشد . 37 . از دو شعبه اصلى تشكيل مىشود : يكى كرگانه كه از كوه‌هاى روستاى كيان دهستان سگوند در بخش زاغه سرچشمه مىگيرد ، ديگرى شعبه‌اى كه از بسّوم و رباط نمكى آغاز مىشود و از سمت شمال وارد شهر خرم‌آباد مىگردد . اين دو در داخل شهر به هم مىپيوندند كه پس از گذر از شهر به رودخانهء كشكان مىريزند . 38 . اين رودخانه نام‌هاى گوناگونى دارد و از پيوستن چند شاخه به هم تشكيل

--> ( 1 ) . لايارد . . . ، سيرى در قلمرو بختيارى ، ص 28 .